In dit deel (deel 1) de volgende onderwerpen:
Inleiding.
Ontwikkeling.
Sequencers en opnamesoftware.
Van idee tot nummer.
Een gitaar opnemen.
Cubase SX / Cubase 5

In deel 2 vind je: De geluidskaart, Loops maken, Mixen en Masteren. Kijk vooral ook even op de FAQ pagina.

Inleiding

Vanaf het moment dat ik gitaar probeerde te spelen heeft "opnemen" me gefacineerd. In mijn tienerjaren had ik een vriend die een indrukwekkende Akai bandrecorder had, met de mogelijkheid sound-on-sound op te nemen. Dagenlang waren we bezig om met een acoustische gitaar en wat potten en pannen "Hey Joe" op te nemen. Helaas, in de laatste alles beslissende "take" riep mijn moeder me voor het eten. Haar "Hans, kom je eten" complementeerde vanaf dat moment voor eeuwig het indrukwekkende refrein van dit nummer. Hendrix zou trots op ons zijn geweest!

In de tijd dat ik in allerlei bands speelde (zeg tot zo'n 15 jaar geleden) was het de droom van bijna elke muzikant om de beschikking te hebben over goede mogelijkheden om eigen muziek op te kunnen nemen. Helaas, het hoogst haalbare in die tijd was bv een Tascam 4-sporen recordertje (met cassette!). Bovendien behoorlijk aan de prijs en met zeer beperkte mogelijkheden.
Gelukkig voor de muzikant heeft de ICT sinds die tijd een enorme ontwikkeling doorgemaakt, met als sleutelbegrip de digitalisering. Bijna alles wat vroeger nog analoog was (bv foto's, films, muziek - wie kent de lp's nog?) is nu beschikbaar in een formaat bestaande uit slechts enen en nullen. Dit is een grote winst bij het bekijken of beluisteren, want goede kwaliteit, compact en kopieerbaar (ahum) zonder kwaliteitsverlies. Voor ons, muzikanten, gaat het nog een stukje verder. Om muziek te kunnen opnemen en bewerken kun je tegenwoordig met alleen een pc, die je toch al hebt, en uiteraard de benodigde softwarepakketten een enorm eind komen.
Naar boven

Ontwikkeling.

Opname software en programma's om muziek te kunnen bewerken zijn naar mijn mening pas de laatste jaren echt binnen het bereik van de gemiddelde muzikant gekomen. Dit simpelweg omdat het nogal wat rekenkracht en geheugen kost om dit soort programma's soepel te kunnen laten draaien, vooral als je met meer sporen aan de gang wilt. Zo'n 10 jaar geleden was het aanbod ook nog zeer beperkt en zeker niet vergelijkbaar met wat nu allemaal beschikbaar is. Maar ook al in die tijd was het mogelijk om met veel gepriegel, doorzettingsvermogen en geduld tot resultaten te komen (die in mijn geval overigens allerbelabberds klinken als ik het nu terug luister). Programma's die ik toen gebruikte om op te nemen waren bv n-track (bestaat nog steeds maar is geen grote speler meer) en een voorloper van CoolEdit. En daarnaast natuurlijk verschillende programmaatjes om drumtracks en synthesizergeluiden te maken.
Momenteel is er een ruime keuze in allerlei soepel draaiende programmatuur op dit gebied. Niet alleen opname software, maar er is daarnaast een gigantische keuze in samples (of "loops", "refills"), Plug-ins (toevoegingen aan software waarmee geluid bewerkt kan worden), Virtual instruments (mbv midi aan te sturen virtuele piano's, gitaren of bassen) en tenslotte natuurlijk allerlei software om het geluid te bewerken (compressors, galm, effecten, limiters, etc). Tien jaar geleden lagen de beperkingen nog bij de software, nu bij de muzikant (in mijn geval althans).
Naar boven

Sequencers en opnamesoftware.

Voordat ik uitleg hoe ik mijn opnames maak is het van belang om even stil te staan bij het verschil tussen sequencer software en programma's waarmee analoge instrumenten (zang, gitaren en bassen) kunnen worden opgenomen.
Sequencer software werkt (kort door de bocht) alsvolgt: met een keyboard (of software keyboard) stuur je met behulp van het zgn midi protocol een (software) instrument aan. Ik ben geen midi expert dus hoe het precies werkt weet ik niet, maar ik gebruik het en het werkt. Reason en FruityLoops zijn bijvoorbeeld typische sequencer applicaties.
Als je een gitaar wil opnemen heb je dus niets aan dit soort software. Je hebt dan software nodig waarmee je het geluid dat je geluidskaart in gaat (je gitaar o.i.d.) kunt "opvangen" en vastleggen. Kortom een digitale bandrecorder. Een typisch opname programma is bv CoolEdit.
Nu willen we natuurlijk gitaren opnemen, maar deze aanvullen met al die mooie sequencer mogelijkheden. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden: er is software waarmee je beide kunt doen (Cubase, ProTools, Cakewalk), of je kunt je gitaren opnemen met de daarvoor geschikte software en deze importeren (als sample) in sequencer software.
Naar boven

Van idee tot nummer.

Vrij lang heb ik voor het maken van mijn nummers gebruik gemaakt van een combinatie van sequencer software (Reason) en simpele opname software (CoolEdit). Overigens ben ik overgestapt op Cubase, zie hier waarom. Het lijkt misschien omslachtig om twee pakketten te gebruiken maar in de praktijk valt dat mee. Beide pakketten zijn perfect afgestemd op hun taak en hebben een eenvoudig te begrijpen user-interface. Bovendien is het switchen tussen twee applicaties geen groot probleem, je houdt ze gewoon beide actief. Een andere mogelijkheid is het gebruik van Rewire. Zie hiervoor hiernaast
Hoe ging ik in die tijd ruwweg aan de slag? (Zie verderop hoe ik nu met Cubase te werk ga). Ik begon met de Redrum drummachine van Reason. Zoek uit één van de honderden drumstellen een geschikt drumgeluid en programmeer het basisritme van het nummer in. Vooral simpel, uitbreidingen komen later. Ik probeer gelijk het juiste tempo te pakken te krijgen (belangrijk!), als je eenmaal een aantal gitaren hebt opgenomen is het namelijk bijna onmogelijk om het tempo van deze samples nog te veranderen (zonder alles overnieuw te moeten doen). Deze drumtrack exporteer ik vervolgens als wav file en lees ik in, in één van de "tracks" van CoolEdit.
Het allereerste dat je nu moet doen is CoolEdit op hetzelfde tempo (BPM) zetten als de Reason Drumtrack. Doe je dit niet dan krijg je de CoolEdit samples niet goed gesneden en in Reason geplakt.
Goed, de drumtrack is ingeladen in CoolEdit, vervolgens nemen we op een andere spoor (track) de eerste gitaar partij op. (Over gitaren opnemen: zie opnemen deel 2). In deze eerste opzet probeer ik het hele nummer (maar soms alleen een couplet of refrein) in een ruwe vorm op te nemen. Eventueel gebruik ik spoor 2 voor het couplet en 3 voor de refreintjes etc. Als dit gebeurd is gaat het plak- en knipwerk beginnen. Meestal laat ik de drumtrack een aantal minuten doorlopen en neem ik een aantal keren de gitaarpartij op. De meest geslaagde poging (als die er is) knip ik er dan uit en sla ik op als een wav bestandje. Knippen altijd op de maat of op de tel anders krijg je hem niet goed in Reason geplakt. Dit bestandje lees je vervolgens weer in in Reason met behulp van een "sampler" (de NN19 of NN-XT), je markeert de goede posities in de sequencer (voor coupletten bv 3x), en klaar is de eerste opzet. Dit lijkt allemaal bewerkelijk, maar het is minutenwerk.
De volgende stappen laten zich raden: in Reason verfijn ik de drumtrack, voeg ik accenten en een baslijntje toe, exporteer de hele boel weer naar wav om de verdere gitaren of bassen toe te voegen etc etc.

Cubase SX3

Cubase SX3, Cubase 5
Ondertussen ben ik om een aantal redenen overgestapt naar Cubase SX3 en inmiddels naar de opvolger Cubase 5. Dit is een programma waarmee analoge instrumenten kunnen worden opgenomen, maar waar (in hetzelfde project) ook met behulp van midi opgenomen kan worden. De belangrijkste reden voor mijn overstap was dat ik mijn projecten wilde uitwisselen met andere muzikanten. En Cubase is (samen met ProTools - maar dat is nog duurder en vraagt bovendien speciale hardware) nu eenmaal een veel gebruikt programma door muzikanten: een standaard in de studio- en homestudio wereld. Verder is het in Reason niet mogelijk te werken met zogenaamde Plug-ins (ook wel VSTi's genoemd). Dit zijn programmaatjes waar je werkelijk van alles mee kunt doen en die dus ook moeilijk onder 1 noemer te vangen zijn: drummachines, synthesizers en werkelijk alles wat nodig is om je geluid te bewerken. Met deze programma's kun je de mogelijkheden van je opname programma eigenlijk onbeperkt uitbreiden. In reason kun je deze mogelijkheid niet gebruiken, vandaar dus ook mijn overstap.
Achteraf ben ik zeer tevreden met deze switch. Cubase kent een ongekend aantal mogelijkheden (de manual bestaat uit zo'n 800 pagina's). Het kost tijd om dit onder de knie te krijgen, maar als deze moeizame periode achter de rug is, is het toch wel erg prettig werken met dit pakket. Voor mijn gevoel klinkt het allemaal ook veel beter, maar dat kan natuurlijk ook komen door de uitgebreide range aan plug-ins en de uitgebreide mogelijkheden van het pakket zelf. Tenslotte, het knippen plakken tussen Reason en Cooledit heb ik geen seconde gemist...

Naar boven
of
naar deel 2
of
naar de FAQ

Site Map:
Home, Home (Engels), Over Dasinu, Over Dasinu (Engels) , Muziek, Muziek (Engels), Opnemen deel 1, Opnemen deel 1 (Engels), Opnemen deel 2, Opnemen deel 2 (Engels), Opnemen FAQ, Gitaar PodXt Patches, Gitaar PodXt Patches (Engels), Apparatuur, Apparatuur (Engels), Biografie, Biografie (Engels), Links, Links (Engels).